لیکنه : نصرالله خان زیری
د قومونو په تاریخ کې ځینې ورځې داسې وي چې یوازې د کلیزې عادي نېټه نه وي، بلکې د یوې دورې، یو فکر او دوامدارې مبارزې نښه ګرځي. دا ډول ورځې د وخت په تېرېدو سره له منځه نه ځي، بلکې د تاریخ په حافظه کې لا ژورې نقشېږي. د پښتون قومي سیاست په تاریخ کې ۱۰ مارچ هم داسې یوه ورځ ګرځېدلې ده چې د یوه بې سارې تاریخي تسلسل د نښې په توګه به تل یاده ساتل کېږي.
د ۲۰۲۱ کال د مارچ په ۱۰مه د پښتون قومي غورځنګ زړور، اصولي او مېړنی مشر ملي شهید عثمان خان کاکړ د پاکستان په سنا کې یوه تاریخي وینا وکړه. وروسته پېښو وښوده چې دا په اصل کې د هغه وروستۍ پارلماني وینا وه. په دې وینا کې هغه په ډېرې بېباکۍ او څرګند انداز سره د هېواد سیاسي حالات، د ولسواکۍ پر وړاندې موجود ګواښونه، د پارلمان د کمزورې کېدونکې ونډې او د محکومو قومونو د حقونو د پرلهپسې تر پښو لاندې کېدو پر ضد غږ پورته کړ. دا وینا په حقیقت کې د هغه د ټول سیاسي ژوند د مبارزې نچوړ و.
هغه په څرګندو ټکو دا حقیقت روښانه کړ چې په هېواد کې ولسواکي کمزورې کېږي، د پارلمان برلاسي په دوامداره توګه ننګول کېږي او د ولس استازي د فشارونو او ګواښونو له لارې چوپولو ته اړ کېږي. په همدې وینا کې هغه دا هم وویل چې له دوامدارو ګواښونو سره مخ دی. خو سره له دې، د هغه په لهجه کې وېره نه وه، بلکې عزم، زړورتیا او د حق ویلو ځواک څرګند و.
دا هغه غږ و چې د واک په ماڼیو کې پورته شو، خو په حقیقت کې یې د ټول هېواد د مظلومو خلکو، په ځانګړي ډول د پښتون قوم او نورو محکومو قومونو د زړونو استازولي کوله.
وخت په خپل بهیر روان و، خو تاریخ دا شېبه خوندي وساتله. دقیقاً پنځه کاله وروسته، د ۲۰۲۶ کال د مارچ په ۱۰مه یو بل انځور د ملي سیاست پر افق راښکاره شو. په همدې ورځ د پښتونخوا ملي عوامي ګوند مشر او د ملي شهید زوی خوشحال خان کاکړ د پاکستان په ملي اسمبلۍ کې خپله لومړنۍ وینا وکړه.
دا یوازې د یوه نوي ټاکل شوي استازي لومړنۍ وینا نه وه، بلکې د یوې نظریاتي مبارزې، سیاسي دود او تاریخي تسلسل نښه وه. د دې شېبې اهمیت ځکه هم ځانګړی دی چې په همدې نېټه چې پلار په مشرانو جرګه کې خپله وروستۍ وینا کړې وه، پنځه کاله وروسته زوی په ولسي جرګه کې خپله لومړنۍ وینا وکړه.
دا یوازې یو تصادف نه دی، بلکې د تاریخ یو مانا لرونکی تسلسل دی. داسې ښکاري لکه د مبارزې هغه شمع چې یوې نسل بلوله، اوس د بل نسل لاسونو ته سپارل شوې وي او لا نوره روښانه شوې وي.
د خوشحال خان کاکړ په وینا کې هم هماغه لهجه، هماغه زړورتیا او هماغه د ولس درد څرګند و چې د ملي شهید عثمان خان کاکړ د سیاست بنسټیز ځانګړتیاوې وې. د هغه په خبرو کې هم د پښتنو د حقونو، د ولسواکۍ د ټینګښت، د اساسي قانون د برلاسۍ او د محکومو قومونو د سیاسي او اقتصادي حقونو لپاره هماغه ټینګ عزم څرګندېده.
دا صحنه یوازې د یوې کورنۍ یا یوې سیاسي ډلې لپاره مهمه نه وه، بلکې د ټول پښتون قوم او د دې سیمې د نورو محکومو قومونو — بلوچ، سندهي او سرایکي — لپاره هم د امید نښه وه. دا پیغام یې ورکاوه چې نظریې ځپل کېدای شي خو له منځه نه ځي، غږونه لنډ مهال چوپ کېدای شي خو تاریخ یې بېرته راژوندي کوي.
ملي شهید عثمان خان کاکړ په خپل ټول سیاسي ژوند کې چې کومه زړورتیا، استقامت او اصولي دریځ وښود، هغه د پښتون قومي سیاست یوه روښانه دود ګرځېدلی دی. نن د هغه د زوی خوشحال خان کاکړ هم پر همدې لاره ګام ایښودل دا ښيي چې د مبارزې هغه شمع چې یوه مشر بلولې وه، هېڅکله به مړه نه شي.
په دې توګه د مارچ ۱۰مه نېټه به د پښتون قومي سیاست په تاریخ کې د یوې ځانګړې او یادګاري ورځې په توګه تل خوندي پاتې شي — هغه ورځ چې د پلار وروستی غږ د تاریخ په پاڼو کې ثبت شو او دقیقاً پنځه کاله وروسته په همدې ورځ د زوی لومړی غږ په پارلمان کې پورته شو.
دا شېبه په اصل کې یو روښانه پیغام لري:
نظریې وژل کېدای نه شي،
مبارزه درول کېدای نه شي،
او د حق غږ هېڅکله د تل لپاره چوپول کېدای نه شي.
ځکه تاریخ شاهد دی چې کله یو غږ چوپ شي، بل غږ یې ځای نیسي — او همداسې د مبارزې سفر روان پاتې کېږي.
