لیکنه: عاشق الله صافي
د انسان ژوند یوازې د ورځو، کلونو او پېښو نوم نه دی. ډېر خلک داسې فکر کوي چې د انسان ژوند هغه څه دي چې په ظاهر ښکاري لکه بریا، ناکامي، مینه، غم، شتمني، سفرونه، یا لویې پېښې. خو د انسان د ژوند اصلي حقیقت تر دې ډېر ژور دی. اصل کې انسان د پېښو له امله نه بدلېږي، بلکې د دې له امله بدلېږي چې هغه پېښې څنګه احساسوي، څنګه یې په زړه کې ساتي، او څنګه ورته مانا ورکوي.
ځینې وخت یوه ډېره وړه شېبه د انسان د ټول ژوند رنګ بدل کړي. د چا یوه ساده خبره، یو مهربان نظر، یو شرمېدلی حالت، یوه دعا، یو درد، یا د چا بېوفایي، د انسان په زړه کې دومره ژور ځای ونیسي چې کلونه وروسته هم د هغه د فکر، احساس او شخصیت برخه وي. خو بیا ځینې ډېرې لویې پېښې داسې وي چې انسان یې ژر هېرې کړي. دا ځکه چې د انسان ژوند یوازې د پېښو نه، بلکې د تجربو نه جوړېږي.
تجربه دا نه ده چې څه پېښ شول، بلکې دا ده چې هغه پېښه د انسان په زړه او ذهن کې څه اثر پرېږدي.
ممکنه ده دوه کسان یو شان درد وویني، خو یو له هغه نه لا قوي شي، او بل ورباندې مات شي. یو انسان له ناکامۍ نه تجربه واخلي او ځان بدل کړي، خو بل انسان هماغه ناکامي د ټول عمر زخم وګرځوي. دا فرق د پېښې په اندازه کې نه وي، بلکې د انسان په شعور، فکر او احساس کې وي.
انسان اصل کې د خپلو کیسو مجموعه ده. هر انسان د خپل ژوند په اړه دننه یوه خاموشه کیسه لري. کله چې موږ د خپل تېر ژوند په اړه فکر کوو، نو یوازې یادونه نه کوو، بلکې هغه بیا له سره جوړوو. ځینې خاطرې ښکلي کوو، ځینې دردونه ژوروو، او ځینې خبرې بیا دومره تکراروو چې زموږ د شخصیت برخه شي.
همدا وجه ده چې ځینې خلک کلونه د یو درد، یو شرم، یا یوې ناکامۍ لاندې ژوند کوي. ځکه هغوی هغه خاطره هره ورځ ذهن کې ژوندۍ ساتي. انسان چې هر فکر، هر درد، یا هره خاطره بیا بیا تکرار کړي، هغه ورو ورو د ده د وجود برخه شي.
کله کله یو کوچنی ناورين حالت د خندا یوه ساده کیسه شي، او کله کله هماغه شی د انسان د ټول عمر کمزوري شي. اصل فرق په دې کې وي چې انسان هغه حالت ته کومه مانا ورکوي.
د انسان ذهن ډېر عجیب دی. حافظه لکه د کتابتون المارۍ نه ده چې هر څه پکې هماغسې خوندي پاتې شي. انسان چې هر ځل یوه خاطره یادوي، هغه ورسره لږ بدلېږي هم. همدا وجه ده چې ځینې زاړه یادونه د وخت په تېرېدو لا خواږه شي، او ځینې دردونه لا درانه شي.
انسان اکثره وخت د “که” په دنیا کې هم ژوند کوي.
که مې هغه پرېکړه نه وای کړې؟
که مې بل کار کړی وای؟
که مې له هغه انسان سره لیدلي نه وای؟
که مې خپل ژوند بل لوري ته بیولی وای؟
دغه فکرونه ښيي چې انسان یوازې په اوسني حقیقت کې نه، بلکې په خیالونو او امکاناتو کې هم ژوند کوي. د انسان ذهن تل د نورو ممکنه ژوندونو تصور کوي. کله کله انسان د هغه ژوند غم خوري چې هېڅکله یې نه دی کړی.
کله چې انسان د ژوند منځنۍ مرحلې ته ورسېږي، نو ناڅاپه له ځانه پوښتنې شروع کړي. انسان فکر وکړي چې دومره کلونه تېر شول، خو آیا ما رښتیا خپل ژوند وکړ؟ که یوازې د خلکو، عادتونو، مجبوریتونو او د دنیا د تمو تر اغېز لاندې روان وم؟
دا هغه وخت وي چې انسان د خپل عمر، وخت او مرګ احساس وکړي. انسان پوه شي چې ژوند محدود دی، وخت بېرته نه راګرځي، او ډېر فرصتونه له لاسه وتلي دي. دا حالت یوازې رواني ستونزه نه ده، بلکې د انسان د وجود ژوره پوښتنه ده.
د نن زمانې یوه غټه ستونزه دا ده چې انسان ډېر څه ویني، خو لږ څه په رښتیا احساسوي. ټولنیزې رسنۍ، موبایلونه، ویډیوګانې، خبرونه او مصنوعي ځیرکتیا د انسان ذهن هر وخت بوخت ساتي. ذهن له یوې صحنې بلې ته ځي، له یوه احساس بل احساس ته ځي، خو فرصت نه پیدا کوي چې یو شی ژور احساس کړي.
خو ژوره تجربه خاموشي غواړي.
وخت غواړي.
تفکر غواړي.
یوازېتوب غواړي.
او د زړه حضور غواړي.
که انسان هر وخت په شور، بیړه او بوختیا کې وي، نو ډېر څه به وویني، خو د ژوند رښتینی خوند به احساس نه کړي.
کله کله یو خاموش ماښام، یوه رښتینې دعا، د مور يا مشري خور مینه، د دوست یوه صادقه خبره، یا د طبیعت یوه ساده شېبه د انسان دننه دومره ژور بدلون راولي چې ټول ژوند یې بدل کړي. ځکه د انسان روح له ظاهري شور او نمایش نه ,نه تغذيه کيږي بلکه له تجربو نه تغذیه کېږي،
همدا وجه ده چې زکر د الله ياد ، مینه، دعا، هنر، تفکر، خاموشي او ژورې خبرې د انسان زړه ته سکون ورکوي. دا شیان د انسان دننه هغه ځایونه راویښوي چې ورځنی شور خاموشه کړي وي.
د انسان تر ټولو لویه پوښتنه دا ده چې
زه اصل کې څوک یم؟
که زما شخصیت زما د یادونو، فکرونو، احساساتو او کیسو نه جوړ وي، نو آیا یو ثابت “زه” شته؟ که انسان هره ورځ بدلېږي؟ شاید انسان یو روان سفر وي؛ د احساساتو، تجربو او فکرونو یو روان سیند.
د ژوند ښکلا همدلته ده چې انسان هره ورځ ځان له سره جوړوي. هره تجربه، هر درد، هره مینه او هره خاطره د انسان په روح کې نوی رنګ پیدا کوي.
د انسان د ژوند ارزښت یوازې په دې کې نه دی چې څومره پېښې یې ولیدلې، بلکې په دې کې دی چې هغه پېښې یې څومره ژورې احساس کړې، څومره یې ترې زده کړل، او څومره یې خپل زړه او روح ورباندې بدل کړ.
انسان یوازې د وخت په تېرېدو ژوند نه کوي، بلکې په هغو تجربو ژوند کوي چې د هغه دننه یې رڼا پیدا کړې وي.
