اسلام اباد
د امریکا او اسرائیل له لوري د ۲۰۲۶ کال د فبرورۍ په ۲۸مه پر ایران د بریدونو له پیل سره سم، پاکستان د جګړې د پای ته رسولو لپاره د منځګړیتوب هڅې پیل کړې. که څه هم پاکستان له هند او افغانستان سره د خپلو امنیتي ستونزو له امله د سولې د منځګړي په توګه غیر متوقع ښکاري، خو د ایران سره اوږده ګډه پوله، له واشنګټن او تهران دواړو سره اړیکې او د چین ملاتړ اسلامآباد ته ځانګړی اهمیت ورکړی دی.
د منځني ختیځ جګړې پاکستان له ګڼو امنیتي، اقتصادي او سیاسي ننګونو سره مخ کړی دی. د هرمز تنګي د تړل کېدو له امله د تېلو بیې لوړې شوې او د سوداګرۍ لړۍ اغېزمنه شوې، چې د پاکستان د اقتصاد د بیا رغونې بهیر ته یې زیان رسولی دی. سربېره پر دې، د ایران پولې ته نږدې د بلوڅو وسلهوالو فعالیتونه زیات شوي او د هېواد دننه مذهبي حساسیتونه هم پارېدلي دي.
پاکستان، چې ځان بې پرې بولي، د مارچ له لومړیو راهیسې د ایران او امریکا ترمنځ د اړیکو د ساتلو لپاره فعاله ډیپلوماسي مخته وړي. اسلامآباد د مصر، سعودي عربستان او ترکیې په ګډون له سیمهییزو شریکانو سره په همغږۍ د دواړو لورو ترمنځ د خبرو اترو لپاره زمینه برابره کړې ده.
پاکستاني چارواکي ادعا کوي چې د اپرېل په ۸مه د امریکا او ایران ترمنځ د اوربند په رامنځته کولو کې یې مهم رول لوبولی او وروسته د اپرېل په ۱۱مه او ۱۲مه په اسلامآباد کې د دواړو هېوادونو ترمنځ لوړې کچې خبرې اترې ترسره شوې. دا له ۱۹۷۹ کال د ایران له اسلامي انقلاب وروسته د دواړو هېوادونو ترمنځ تر ټولو مهمې مستقیمې خبرې بلل کېږي.
خو د منځګړیتوب دغه رول له خطرونو هم خالي نه دی. اسلامآباد اندېښنه لري چې ښايي د خپلې بې پرې دریځ له امله د خلیجي متحدانو، په ځانګړي ډول سعودي عربستان، ناخوښي را وپاروي. همدارنګه، د ریاض سره د دفاعي تړون له کبله د جګړې په صورت کې د پاکستان د ښکېلتیا احتمال هم شته.
کورني امنیتي ګواښونه
د ایران پر ضد بریدونو د پاکستان دننه د شیعه ټولنې غبرګونونه هم راوپارول. په پاکستان کې شاوخوا شل سلنه وګړي شیعه مذهبه دي او ډېری یې له ایراني مذهبي مشرانو سره ژورې عقیدتي اړیکې لري.
د ایران د مذهبي مشر علي خامنهیي تر وژل کېدو وروسته په کراچۍ، اسلامآباد او ګلګت بلتستان کې پراخ لاریونونه وشول. په کراچۍ کې لاریون کوونکو هڅه وکړه د امریکا قونسلګرۍ ته ننوځي او له امنیتي ځواکونو سره ونښتل. په اسلامآباد کې هم مظاهرهچیانو د سفارتونو خوندي سیمې ته د ننوتلو هڅه وکړه.
په دغو نښتو کې لسګونه کسان ووژل شول او له سلو زیات نور ټپیان شول. وروسته د پاکستاني حکومت له لوري سخت امنیتي اقدامات ترسره شول او وضعیت تر ډېره کنټرول شو. د ایران له خوا د پاکستان د منځګړیتوب د هڅو ستاینه د شیعه ټولنې د قهر په کمېدو کې هم اغېزمنه بلل کېږي.
د بلوڅو وسلهوالو د فعالیتونو اندېښنې
د پاکستان او ایران ګډه پوله له اوږدې مودې راهیسې د بلوڅو بېلتونپالو ډلو د فعالیتونو مرکز پاتې شوې ده. تهران پخوا څو ځله اسلامآباد تورن کړی چې ایراني بلوڅ وسلهوالو ته پناه ورکوي.
د ۲۰۲۴ کال په جنورۍ کې ایران د خپلو امنیتي ځواکونو پر ضد د بریدونو له امله د پاکستان خاورې ته توغندیز او هوايي بریدونه هم کړي وو، چې د دواړو هېوادونو اړیکې یې ترینګلې کړې وې. که څه هم وروسته اړیکې بېرته ښې شوې، خو روانه جګړه ښايي وسلهوالو ډلو ته نوي فرصتونه برابر کړي او د دواړو هېوادونو امنیت له نوو ګواښونو سره مخ کړي.
پایله
پاکستان باور لري چې د امریکا او ایران ترمنځ د جګړې بیا پیل به د دې هېواد لپاره تر ټولو بد سناریو وي. له همدې امله اسلامآباد هڅه کوي اوربند وساتل شي او د دواړو لورو ترمنځ د خبرو اترو بهیر روان پاتې شي. د پاکستان چارواکي دا منځګړیتوب نه یوازې د سیمهییز ثبات لپاره مهم بولي، بلکې د خپل هېواد د امنیتي او اقتصادي ګټو د خوندي کولو یوه اړتیا یې هم ګڼي.
