لیکنه: داودجبارخیل
دا لیکنه په کورني ژوند، عاطفي اړیکو او د انسان پر رواني اړتیاوو ژور تمرکز کوي او هڅه کوي وښيي چې مهربانه خبرې، ستاینه او تشویقي جملې د مینې د ساتلو او پیاوړتیا لپاره څومره مهم رول لري. لیکوال باور لري چې ډېری خلک فکر کوي مینه یوازې په لویو کارونو، قیمتي ډالیو یا ظاهري ژمنو کې نغښتې ده، خو حقیقت دا دی چې کله ناکله یوه ساده، صادقانه او مهربانه جمله کولی شي د انسان پر زړه تر هر څه زیات اغېز وکړي.
د لیکنې په پیل کې د مشهور لیکوال Mark Twain خبره راوړل شوې چې ویلي یې وو: “زه کولی شم د یوې ښې ستاینې پر مټ دوه میاشتې ژوند وکړم.” لیکوال د همدې خبرې له لارې دا پیغام ورکوي چې انسانان په طبیعي ډول د ستاینې، درناوي او مثبتو خبرو تږي دي. کله چې یو څوک د خپل ژوند له ملګري څخه د قدر او ارزښت احساس ترلاسه کړي، نو د هغه عاطفي نړۍ پیاوړې کېږي او اړیکه لا نږدې کېږي.
لیکوال ټینګار کوي چې لفظي ستاینه او د قدر خبرې د مینې مهمې ژبې دي. داسې جملې لکه: “ته په دې جامو کې ډېره ښکلې ښکاري”، “ستا پخلی ډېر خوندور دی”، یا “زه ستا د زحمتونو قدر کوم”، که څه هم ساده ښکاري، خو د انسان پر احساساتو ژور اغېز پرېږدي. دا ډول خبرې نه یوازې مقابل لوری خوشحالوي، بلکې هغه ته دا احساس هم ورکوي چې هڅې یې لیدل کېږي او ارزښت لري.
په لیکنه کې د یوې مېرمنې کیسه هم بیان شوې چې له خپل مېړه یې غوښتل د خوب کوټه رنګ کړي، خو هغه د نهو میاشتو پرلهپسې غوښتنو او شکایتونو سره سره دې کار ته تیار نه شو. مېرمنه فکر کاوه چې په پرلهپسې ټینګار او نیوکې سره به مېړه اړ شي چې غوښتنه یې ومني، خو پایله برعکس وه. وروسته یو مشاور هغې ته مشوره ورکړه چې د مېړه له منفي اړخونو پر ځای دې د هغه مثبت کارونه وستایي او د مننې خبرې دې ورته وکړي.
مشاور هغې ته وویل چې که مېړه یې کثافات بهر کوي، د برېښنا بیل پرې کوي، یا کوم بل کوچنی کار ترسره کوي، نو باید په مینه او نرمو خبرو یې ستاینه وکړي. په پیل کې مېرمنې فکر کاوه چې دا مشوره به هېڅ ګټه ونه لري، خو څو اوونۍ وروسته بېرته راغله او ویې ویل چې د دوی د اړیکې فضا بدله شوې ده. هغې درک کړه چې ستاینه او مهربانه خبرې د پرلهپسې نیوکو او فشار په پرتله ډېر اغېز لري.
لیکوال دلته یو مهم رواني حقیقت بیانوي: انسانان عموماً د فشار، سپکاوي او انتقاد پر وړاندې دفاعي حالت خپلوي، خو د درناوي او تشویق پر وړاندې نرمېږي او د همکارۍ احساس کوي. کله چې یو څوک احساس کړي چې ارزښت لري او هڅې یې ستایل کېږي، نو طبیعي ده چې غواړي نورې مثبتې کړنې هم ترسره کړي.
دا لیکنه همداراز څرګندوي چې تشویقي خبرې یوازې د کار اخیستلو وسیله نه ده، بلکې د مینې، احترام او انساني اړیکو د ژورتیا نښه ده. لیکوال وایي، د مینې هدف یوازې دا نه دی چې انسان خپل غوښتنې ترلاسه کړي، بلکې دا دی چې د هغه چا لپاره ارزښتناک او مهربان واوسي چې مینه ورسره لري.
د لیکوال په باور، هر انسان په خپل ژوند کې داسې وختونه لري چې د کمزورۍ، ناامنۍ او بېباورۍ احساس کوي. په همدې شېبو کې ممکن یوازې یوه مهربانه جمله د هغه روحیه بدله کړي. یوه تشویقي کلمه کولی شي د انسان دننه پټه انرژي راویښه کړي، امید پیاوړی کړي او هغه بېرته مثبت فکر او هڅو ته وهڅوي.
په پای کې، لیکنه دې نتیجې ته رسېږي چې کورنی سکون او عاطفي ثبات یوازې د مادي امکاناتو له امله نه رامنځته کېږي، بلکې د خبرو له انداز، درناوي، مهربانۍ او متقابلې ستاینې سره ژوره اړیکه لري. نرمه ژبه او د قدر کلمې کولی شي د خاوند او مېرمنې ترمنځ واټن کم کړي، باور زیات کړي او د مینې فضا لا پیاوړې کړي.
