پښتو جرنل
سند طاس تړون (Indus Waters Treaty) یو نړیوال تړون دی چې د پاکستان او هند ترمنځ د اوبو د ویش په اړه شوی دی. دا تړون د 1960م کال د سپټمبر په 19مه نېټه د دواړو هېوادونو ترمنځ د نړیوال بانک په منځګړیتوب لاسلیک شو.
د سند طاس تړون لنډیز:
اوبه وېشل: دا تړون د هند او پاکستان ترمنځ د شپږو سیندونو اوبه وېشي.
مشرقي سیندونه: بېاس، ستلج، او راوي — هند ته ورکړل شوي.
لوېديځ سیندونه: سند، جېلم، او چناب — پاکستان ته ورکړل شوي.
هدف: د دواړو هېوادونو ترمنځ د اوبو د استعمال لپاره یو منظم او ثابت چوکاټ برابرول، څو د شخړو مخه ونیول شي.
اهمیت: دا تړون د دې سربېره چې دواړه هېوادونه څو ځله جګړې ته نږدې شوي، تر اوسه دوام لري او یو له بریالیو نړیوالو اوبو تړونونو څخه ګڼل کېږي.
۱. د تړون شالید:
کله چې هند او پاکستان په 1947 کې جلا شول، نو دواړه هېوادونه د سند طاس پر سیندونو متکي وو، خو دا سیندونه د دواړو هېوادونو ترمنځ وېشل شوي وو. دا وېش د شخړو لامل شو، ځکه چې هند د اوبو سرچینو ته نږدې و او کنټرول یې درلود.
په 1948 کې هند د پاکستان ځینې اوبه ودرولې، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ ترینګلتیا زیاته شوه. د همدې لپاره د نړیوال بانک په منځګړیتوب دا تړون جوړ شو.
-
-
۱
-
۳. مهمې ځانګړتیاوې:
- د مشترک کمیسیون جوړښت: دواړو هېوادونو یو “د سند طاس کمیسیون” جوړ کړی، چې د تړون د عملي کېدو څارنه کوي. هر کال سره کیني، معلومات شریکوي، او ستونزې حلوي.
- د شخړو حل میکانیزم: که دواړه هېوادونه د یوه بند یا پروژې په اړه اختلاف ولري، نو دا ستونزه لومړی د کمیسیون له لارې حلېږي، که حل نه شي، نړیوال بانک به يي منځګړيتوب کوي.
- ۴. شخړې او لانجې:د تړون باوجود، ځینې لانجې وخت په وخت راپورته شوي:کشنګنګا پروژه (Kishanganga Dam): دا پروژه د هند لخوا په جېلم سیند باندې جوړه شوې، چې پاکستان یې مخالفت کړی.
بګلیهار بند (Baglihar Dam): د چناب پر سیند باندې هند جوړ کړ، پاکستان وویل چې دا یې د اوبو حق محدودوي. وروسته نړیوالو څېړنو دا بند تر یوه حده قانوني وباله.
۵. د تړون اهمیت:
دا یو له هغو نادر تړونونو څخه دی چې د دوو دښمنو هېوادونو ترمنځ د اوږدې مودې راهیسې تطبیق شوی.
حتی د هند او پاکستان ترمنځ د جګړو پر وخت هم، دا تړون پاتې شوی او ډېر وخت د دواړو ترمنځ د اړیکو یوازینی رسمي پل ګڼل شوی دی
