په بلوچستان کې د وسلو پراخ شتون او د سپکو او درنو وسلو ګرځول په یوه جدي ټولنیزه او امنیتي اندېښنه بدل شوي دي. په ښاري او کلیوالو سیمو کې د وسلو د کارونې او ګرځولو د دود پراختیا، په ځانګړي ډول د ځوانانو ترمنځ د کلاشنکوف کلتور خپرېدل، د ټولنې د راتلونکي لپاره د اندېښنې وړ حالت رامنځته کوي.
وسله باید د خلکو د ژوند، امنیت او ټولنیز نظم د ګواښلو وسیله نه وي؛ خو کله چې په ټولنه کې د وسلو ګرځول د ځواک، زړورتیا او برلاسۍ نښه وګڼل شي، نو دا ډول فکر د تاوتریخوالي د پراختیا لپاره زمینه برابروي. په ځانګړي ډول هغه ځوانان چې د زده کړو، کار او مثبتو ټولنیزو فعالیتونو پر ځای د وسلو له کلتور سره لېوالتیا پیدا کوي، نه یوازې خپل راتلونکی له خطر سره مخ کوي، بلکې د ټولنې امنیت هم زیانمنوي.
د بلوچستان مرکز کوټه او د هغې شاوخوا سیمې هم له دې اندېښنو بېبرخې نه دي. په دې سیمو کې د غلاوو، وژنو، وسلهوالو شخړو او نورو جنايي پېښو په اړه راپورونه د خلکو اندېښنې زیاتوي. که څه هم د دغو پېښو ټول لاملونه یوازې د وسلو پراخ شتون نه شي بلل کېدای، خو د وسلو اسانه لاسرسی او د هغوی ناسم استعمال د تاوتریخوالي کچه لوړه کولای شي.
د دې وضعیت د دوام یو مهم لامل د وسلو د ناقانونه ګرځولو او کارونې پر وړاندې د اغېزمنو اقداماتو نشتوالی ګڼل کېدای شي. کله چې د وسلو د قاچاق، ناقانونه ساتلو او بېمسؤلیته کارونې مخنیوی ونه شي، نو د قانون ماتونکو لپاره د فعالیت زمینه پراخېږي او عادي وګړي د ناامنۍ له ګواښ سره مخ کېږي.
د بلوچستان حکومت او اړوندې امنیتي ادارې باید د دې ستونزې پر وړاندې یوازې په لنډمهالو عملیاتو بسنه ونه کړي، بلکې د وسلو د ناقانونه سوداګرۍ، قاچاق او ګرځولو د مخنیوي لپاره یوه روښانه او دوامداره تګلاره خپله کړي. د قانون پلي کول باید پر ټولو یو شان وي او د نفوذ، سیاسي اړیکو او ټولنیز مقام له مخې باید له هېچا سره توپیر ونه شي.
له بلې خوا، د ځوانانو لپاره د زده کړو، کارموندنې، سپورټ او نورو رغنده فعالیتونو زمینه برابرول هم اړین دي. ځکه د وسلو د کلتور د پراختیا مخنیوی یوازې په امنیتي اقداماتو نه کېږي؛ بلکې د ټولنې په کچه د پوهاوي، روزنې او مثبتو بدیلونو برابرولو ته هم اړتیا لري. کورنۍ، ښوونځي، دیني عالمان او ټولنیز مشران په دې برخه کې مهم مسؤلیت لري.
د بلوچستان امنیت یوازې د حکومت او امنیتي ادارو مسؤلیت نه دی، بلکې د ټولنې هر وګړی پکې ونډه لري. د وسلو د ناسم استعمال پر وړاندې چوپتیا او بېپروايي د ستونزې د لا پراخېدو لامل کېدای شي.
اوس اړینه ده چې حکومت د دې وضعیت د کنټرول لپاره عملي ګامونه پورته کړي، د قانون حاکمیت پیاوړی کړي او د ځوان نسل پام له وسلو او تاوتریخوالي څخه د زده کړو، کار او پرمختګ پر لور واړوي. ځکه یوه خوندي او باثباته ټولنه په وسلو نه، بلکې په پوهاوي، قانون، عدالت او ټولنیز مسؤلیت جوړېږي.