ويب ډیسک
د مالیزیا د بهرنیو چارو د وزیر سیف الدین عبدالله نوې خبره چې هېواد یې د طالبانو ډلې په رسمیت پېژندلو کې د حکومت د رسمي کېدو په اړه اقدام کوي.
ښاغلی عبدالله د اسلامي همکاریو سازمان د بهرنیو چارو وزیرانو له ډلې و چې په اسلام اباد کې یې د طالبانو د بهرنیو چارو له وزیر امیر خان متقي سره وکتل.
طالبانو د مالیزیا د بهرنیو چارو د نوي وزیر لیدنه او دریځ. خو دا خبرې څومره عملي دي، او کله کله به مالیزیا له دې پرېکړې سره کوم هېوادونه یوځای شي؟ ایا د فارس خلیج هیوادونه به د مالیزیا وړاندیز ته پام وکړي؟
د پاکستان له کړنو څخه چې د طالبانو د حکومت د ژغورنې او مرستې په دوام یې د هېواد د ژغورنې په هڅو کې خبرې جوړې کړې، له اسلامي هېوادونو سره د همکارۍ کنفرانس جوړول دي.
د طالبانو او پاکستان چارواکو چې په اسلام اباد کې د دې کنفرانس د سرمشریزې لپاره حسابونه خلاص کړي وو او فکر یې کاوه چې د طالبانو رسمیاتو ته ړنده غوټه به په کنفرانس کې خلاصیږي. په داسې حال کې چې پاکستان فکر کاوه چې اسلامي نړۍ به طالبانو ته د ملیونونو ډالرو ورکولو ژمنه وکړي، هیڅ مشخص مقدار ژمن نه و او یوازې دې تنظیم د افغانستان لپاره د امداد فنډ منظور کړ.
پاکستان او طالبانو چې ولیدل چې د اسلامي هیوادونو کنفرانس د حل لاره نه ده، نو په انفرادي لاریونونو یې فکر وکړ. اوس د مالیزیا د بهرنیو چارو د وزیر د بیان له مخې معلومه شوه چې مالیزیا یوازینی هېواد دی چې ظاهراً یې په څو لنډو او محتاطانه جملو د طالبانو د رسمیت خطر منلی دی.
خو مالیزیا اړیکې لري چې په خپله پریکړه کول ستونزمنوي. مالیزیا د آسیا د قارې په سویل ختیځ کې موقعیت لري او له افغانستان څخه دیارلس زره میله لرې ده. دا هیواد دیرش میلیونه وګړي لري او که څه هم اسلام رسمي دین دی، خو د بل دین په لرلو کې ازاد دی.
د مالیزیا او افغانستان اړیکې په تېرو وختونو کې تشریفاتي وې او په کم وخت کې دواړو هېوادونو له یو بل سره اړیکه نیولې او یا یې چارواکو یو بل ته سفر کړی. اوس د طالبانو او مالیزیا تر منځ څه اړیکه ده چې مالیزیا د خپلې پوهې په اساس ویلي، حکومت به یې په رسمیت وپېژني، یوه ګونګه، متقابل پوښتنه ده.
ویل کیږي د کوالالمپور اړیکې د قطر سفارت له لارې طالبانو سره خوندي شوي دي. له طالبانو سره دا اړیکه د مالیزیا د پاس اسلامپال ګوند په ملاتړ پیاوړې شوې ده. لکه څنګه چې ویل کیږي مالیزیا د ۳۲ ملیونه مسلمان نفوس سره راڅرګندونکی ځواک دی.
بې له شکه، د مالیزیا نفوذ او وړتیا په سیمه ییزو معادنو او بهرنیو مرستو کې لږ ده. مالیزیا لیوالتیا ښودلې چې طالبان بشري حقونو ته درناوی وکړي. د هېواد د بهرنیو چارو وزیر تر دې وړاندې د ښځو، ځوانانو او اقلیتونو پر معقوله ګډون ټینګار کړی و.
پاکستان او قطر چې د طالبانو اصلي ملاتړي وو، له نړۍ والې ټولنې پرته د طالبانو په رسمیت پېژندلو کې د ګام پورته کولو جرأت نه دی کړی.
د طالبانو په مشرانو کې اوولس کلیدي او مهم چارواکي د ملګرو ملتونو په تور لیست او د متحده ایالاتو په خطرناک تروریستي لیست کې دي. پر دې سربېره نړۍ واله ټولنه هم د رسمي کېدو لپاره شرطونه لري، چې په حقیقت کې د ټول شموله حکومت جوړېدل، د ښځو د حقونو اعاده او د ترهګرو ډلو پر وړاندې مبارزه ده.
طالبانو له ټولو فشارونو سره، تر اوسه د ټول شموله کابینې تشکیل، ښځې له کار، تعلیم او حتی عدالت څخه بې برخې کول او د نړېوالې ټولنې د خوښې خلاف لا هم ګڼ ترهګر تر خپل وزر لاندې لري.
چين، روسيه او ايران چې فکر کېده د لومړنيو هېوادونو په ډله کې طالبان په رسميت پېژني، اوس د طالبانو د موقتي حکومت په اړه محتاط دي او ظاهراً د افغانانو په بې ثباتۍ او ګواښونو خوښ نه دي.
د طالبانو نه رسمي کېدل د خلکو پر ژوند مستقيمه اغېزه لري. فقر او بیکاري ورځ تر بلې زیاتیږي. د ژمي په اوږدو کې خلک په داسې سخت حالت کې دي چې د افغانستان تاریخ یې شاهد دی. طالبان، چې اوس پر افغانستان تسلط لري، د بحران د مدیریت او حل تجربه نه لري.
د جګړې له جبهو جنګیالي دولتي ادارو ته ننوتي او ادارې یې په لاس کې اخیستې دي. د قدرت، پیسو او د خپلو خلکو د رزق تقسیمولو توان لري، خو د هیواد د بحران د حل لپاره بعیده ښکاري.
نړۍ واله ټولنه چې دا مهمه خبره یې هم درک کړې، هڅه کوي چې د طالبانو له رسميت پېژندلو پرته د افغانستان د خلکو ملاتړ وکړي، که څه هم د کارپوهانو له لوري دا ملاتړ د افغانستان د کړکېچونو اوږدمهاله حل نه دی.
