ویب ډیسک
د بلوچستان د لورالايي ولسوالۍ د یوه بزګر له باغ څخه ترلاسه شوي د زیتون غوړي د نړۍ په کچه د زیتون د تیلو تر ټولو لویې سیالۍ کې چې د امریکا په نیویارک ښار کې ترسره شوه، د غوره کیفیت په توګه پیژندل شوي دي.
د نړۍ له ګوټ ګوټ څخه له ۱۲۰۰ څخه زیاتو برانډونو د نیویارک د زیتون د تیلو په نړیواله سیالۍ کې برخه واخیسته، چې لورالایي زیتون د سپینو زرو جایزه وګټله.
د لورالایي زیتون اجرایوي رییس شوکت رسول په وینا، «زموږ خوب دا و چې پاکستان د زیتون تولیدونکو هیوادونو په لیکه کې شامل شي.» «الحمدالله، موږ دا خوب پوره کړ او ثابته کړه چې په پاکستان کې د نړۍ په کچه د زیتون غوړ تولیدیږي.»
«دا د یوې وروسته پاتې سیمې لپاره د امید یوه رڼا ده او پاکستان ته به د زیتون په نړیوال صنعت کې یو نوی هویت ورکړي.»
شوکت رسول وايي چې د جایزې ګټلو وروسته، له نړیوال بازار سره اړیکې مخ په زیاتیدو دي او دوی نړیوال قراردادونه ترلاسه کوي. اوس دوی باید د کیفیت ساتلو لپاره سخت کار وکړي.
هغه ټینګار وکړ چې په متحده ایالاتو، اروپا او منځني ختیځ کې د زیتون لپاره لوړه غوښتنه شتون لري، چیرې چې د پاکستان د زیتون محصولات ښه ترلاسه کیدی شي په دې شرط چې تولید زیات شي او کیفیت په دوامداره توګه وساتل شي.
هغه وويل چې د بلوچستان سربېره، د پنجاب او خيبر پښتونخوا د پوټوهار سيمه هم د زيتونو لپاره مناسبه ده. حکومت د زیتون د تولید د زیاتوالي لپاره مهم ګامونه پورته کوي. بزګران او سوداګر کولی شي له دې څخه ګټه پورته کړي.
د تیلو سربیره، نور محصولات لکه اچار، مربا، بسکټ، صابون او نور هم د زیتون څخه ترلاسه کیدی شي. د ډاکټر خیر محمد کاکړ په وینا، د زیتون پاڼې اوس د شین چای د بدیل په توګه مشهورې شوې دي او امریکا او نورو هیوادونو ته صادریږي.
په پاکستان کې د زیتون د تیلو کلنۍ غوښتنه شاوخوا ۴۵۰۰ ټنه ده، چې د ۳.۵ ملیارد روپیو په ارزښت وارداتو له لارې پوره کیږي. اوس مهال، پاکستان هر کال د خوراکي غوړیو لپاره له ۳ ملیارد ډالرو څخه ډیر مصرف کوي، چې په کې د زیتون غوړي واردات هم شامل دي.
د اولیو ټایمز په وینا، په پاکستان کې ۸۰ میلیونه وحشي زیتون ونې او ۵.۶ میلیونه کرل شوي ونې شتون لري، پداسې حال کې چې هر کال له ۵۰۰،۰۰۰ څخه تر ۸۰۰،۰۰۰ پورې نوي ونې کرل کیږي. تمه کېده چې د تېر کال په فصل کې به د زیتون د تیلو تولید له ۱۶۰ څخه تر ۱۸۰ ټنو پورې ورسیږي، چې د تېر کال په پرتله له شل سلنې څخه ډېر دی. په ۲۰۲۲ کال کې د زیتون نړیوال شورا سره د نوم لیکنې وروسته، یې د ۱.۹ ملیون ډالرو په ارزښت د زیتون غوړ صادر کړ.
داسې انګیرل کیږي چې د زیتون غوړ د زړه ناروغۍ، شکر ناروغۍ او عمر زیاتوالي اغیزې کمولو کې مرسته کوي
حکومت په پاکستان کې د زیتون د تیلو د تولید د زیاتوالي لپاره د ملیاردونو روپیو په ارزښت پروژو کار کوي. د پاک زیتون پروژې له مخې، په هیواد کې ۸۲ ملیون هکتاره غیر استعمال شوې ځمکه شتون لري چې د زیتون کښت لپاره مناسبه ده، چې د هسپانیې د کرنې وړ ساحې څخه ډیره ده، چې د نړۍ ترټولو لوی زیتون تولیدونکی هیواد دی.
د زیتون فصل نه یوازې د اقتصاد لپاره بلکې د چاپیریال لپاره هم ګټور دی. د هغې کښت کاربن جذبوي. د زیتون یو هکتار باغ تقریبا ۱۳.۹ ټنه کاربن جذبوي.
د ډاکټر خیر محمد کاکړ په وینا، د زیتون ۴۰ ونې د یو کاربن کریډیټ سره مساوي دي، چې ارزښت یې تر ۲۰ امریکایي ډالرو پورې کیدی شي. دوی وايي چې د کاناډا له یوې ادارې سره یو تړون لاسلیک شوی چې له مخې به یې د ځمکې مالکین راجستر شي او د کاربن کریډیټ په بڼه به پیسې ورکړل شي.
د زیتون غوړ صحي ګڼل کیږي. دا د زړه ناروغۍ، شکر ناروغۍ او عمر د اغیزو کمولو کې ګټور ګڼل کیږي. برعکس، د پخلي عادي غوړي غیر صحي ګڼل کیږي، پداسې حال کې چې پاکستان په نړۍ کې د سړي سر د پخلي غوړیو ترټولو لوړ مصرف لري.
