لیکنه: صافی
لاشعور د انسان د ذهن هغه پټه برخه ده، چې زموږ ډېر احساسات، وېرې، فکرونه او تجربې پکې خوندي وي. که انسان خپل لاشعور و نه پېژني، نو دا کولی شي د هغه پر ژوند ناوړه اغېزه وکړي. سی. جي. یونګ، چې یو نامتو روانپوه و، باور يي درلود چې لاشعور تر ټولو ستر خطر دی، ځکه چې دا زموږ پر چلند، فیصلو او حتی زموږ د ژوند مسیر باندې اثر کوي. که یو څوک خپل لاشعور ته پاملرنه ونه کړي، دا کولی شي هغه د بېثباتۍ، ګډوډۍ او ناسم فهم ښکار کړي
ساه پوهنه وايي، که انسان خپل دنننی حالت درک نکړي، نو هغه به د رواني فشار، وېرې او نامعلومې اندېښنې سره مخ شي. زموږ لاشعور زموږ پټ دردونه، نه هېرېدونکې تجربې، او حتی هغه وېرې پټوي چې موږ یې ممکن په شعوري ډول نه یادوو.
که یو انسان خپل لاشعور ته متوجه نه وي، نو هغه به بېسببې اندېښنې، خپګان، وېرې او حتی ناسمې پرېکړې کوي، ځکه چې د هغه د ذهن پټه برخه دا هر څه کنټرولوي. ساه پوهنه موږ ته وايي چې باید خپل پټ احساسات وپېژنو، له خپلو کمزوریو سره مخ شو، او د ذهن روښانه کولو لپاره له مراقبې د الله ذکر او نفس ته د توجه ورکولو څخه کار واخلو.
سقراط وایي خپل ځان وپېژنئ!
دا مانا لري، که انسان خپل ذهن او لاشعور و نه پېژني، نو هغه به د ستونزو ښکار شي. هغه څوک چې خپل پټ فکرونه نه پېژني، نه شي کولی چې خپل ژوند په سمه توګه پر مخ یوسي.
نیچه د عظيم انسان مفهوم وړاندې کوي او وايي، که انسان خپل لاشعور و نه پېژني، نو دا پټ قوتونه به پر هغه واکمن شي، او د هغه ژوند به د ناخبره او ناپېژندل شویو احساساتو له مخې کنټرول شي.
هایدګر وايي چې د انسان د ژوند مانا یوازې هغه وخت درک کېدای شي، چې انسان خپل داخلي حالات وڅېړي. که یو څوک خپل لاشعور ته پام ونه کړي، نو هغه به د خپل وجود د اصلي حقیقت څخه بېخبره پاتې شي.
اسلام د انسان د نفس تزکیې ته ځانګړی اهمیت ورکوي. قرآن او حدیثونه موږ ته وايي، که انسان خپل نفس تصفیه نه کړي، نو هغه به د خپلې داخلي ناپاکۍ، شهواتو او وېرې ښکار شي.
جهاد اکبر، چې د نفس سره مبارزه ده، د اسلام له نظره تر ټولو مهم جهاد دی. دا مانا لري چې انسان باید خپل داخلي کمزوریو، شهوتونو، او پټو بدو فکرونو لکه غرور ،تکبر حسد ،کينه ،قهر ، وغيره ته متوجه شي او هغوی ته سمه لاره ورکړي.
قرآن کریم وایي:
“قد أفلح من زكّاها
یعنې، هغه څوک چې خپل نفس پاک کړي، بریالی شو. دا آیت موږ ته دا درس راکوي چې که انسان خپل دنننی نړۍ و نه پېژني، خپل فکرونه، احساسات، وېرې او پټې غوښتنې کنټرول نه کړي، نو هغه به د نفس د غلامۍ ښکار شي.
رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایي: “په بدن کې یو تکه غوښه ده، که هغه ښه شي، ټول بدن ښه شي، او که هغه فاسده شي، نو ټول بدن فاسد شي، او دا زړه دی.”
دا حدیث موږ ته وايي چې زموږ داخلي نړۍ زموږ ټول ژوند کنټرولوي، که زموږ ذهن او نفس سم نه وي، نو زموږ اعمال او ژوند به هم خراب وي
که یو انسان خپل لاشعور و نه پېژني، نو دا به د هغه پر ژوند ناوړه اغېزه وکړي. دا زموږ پټې وېرې، اندېښنې، ناخوښۍ، او حتی زموږ تصمیمونه کنټرولوي. د ساه پوهني له نظره، موږ باید خپل لاشعور درک کړو، ترڅو له رواني ستونزو خلاص شو. د فلسفې له نظره، که انسان خپل پټ فکرونه ونه پېژني، نو هغه به خپلواکي له لاسه ورکړي. د اسلام له نظره، که انسان خپل نفس تزکیه نه کړي، نو هغه به د خپل خواهشاتو، بدو فکرونو او پټو شهوتونو ښکار شي.
نو، که موږ د یو آرامه، متوازن او بامفهومه ژوند غوښتونکي یو، باید خپل لاشعور ته پاملرنه وکړو، ځان وپېژنو، خپل داخلي ضعفونه اصلاح کړو، او د شعور، حکمت او روحانیت له لارې د نفس تزکیه وکړو.
