لیکنه: داود جبارخیل
افغانې پیغلې د هېچا کمی نه دي. که ورته د زدهکړې، کار، سیاسي مشارکت او خپل استعداد د څرګندولو زمینه برابره شي، کولی شي نه یوازې د خپل ژوند او کورنۍ لپاره، بلکې د خپل هېواد د پرمختګ لپاره هم ستر خدمتونه ترسره کړي.
نن د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې افغانې ښځې په پارلمانونو، روغتیا، پوهنتونونو، رسنیو، سوداګرۍ، مدني ټولنو او نورو مهمو برخو کې د پام وړ رول لوبوي. عایشه وهاب په امریکا کې، اسد پیمان په لندن کې، هوسۍ اندړ په جرمني کې، مهریه آشفته چې د هامبورګ ایالت په پارلمان کې د ۹۰۰۰ څخه زیاتو رایو په ترلاسه کولو بریالۍ شوې، او نسیبه دیتبا په سویډن کې د هغو افغانانو له ډلې دي چې د خپل مسلک او فعالیت له لارې یې د افغانستان نوم له ځان سره ساتلی دی. همداراز د افغانستان ګڼې نورې لوستې او مسلکي ښځې په ایرلنډ، کاناډا، استرالیا او د اروپا په نورو هېوادونو کې د ډاکټرانو، انجینرانو، استادانو، خبریالانو، څېړونکو او مدني فعالانو په توګه کار کوي.
د ښځو د حقونو د برخې کارپوهان وايي، د یوې ټولنې د پرمختګ لپاره د ښځو ونډه د نارینهوو له ونډې جلا کېدلی نه شي. د دوی په باور، هر څومره چې ښځو ته د زدهکړې، کار او تصمیمنیونې فرصتونه ورکړل شي، هماغومره د یوې ټولنې اقتصادي او ټولنیز ظرفیت لوړېږي.
د ښځو د حقونو فعالان ټینګار کوي چې ښځې یوازې د کورنۍ د یوه غړي په توګه نه، بلکې د ټولنې د فعالې او اغېزمنې برخې په توګه باید وکتل شي. د دوی په باور، ښځې کولی شي ډاکټرانې، استادانې، خبریالانې، انجینرانې، وکیلانې، سوداګرې او حتا د هېوادونو په پارلمانونو کې استازې شي؛ نو د خپل هېواد د ادارې او پرمختګ په برخه کې هم باید ورته د کار او خدمت زمینه برابره وي.
د افغانستان د پرمختګ لپاره چې یو نارینه څومره کار کولی شي، یوه افغانه ښځه هم دومره او ان په ډېرو برخو کې تر هغه زیات کار کولی شي؛ خو اساسي شرط یې فرصت، باور او د استعداد د ودې زمینه ده.
له بده مرغه، په داسې حال کې چې افغانې ښځې په نورو هېوادونو کې د سختو شرایطو سربېره ځانونه ثابتوي، په خپل هېواد کې د ښځو پر زدهکړو، کار او ټولنیز حضور محدودیتونه لا هم د دې سبب شوي چې د ښځینه استعدادونو یوه لویه برخه له هېواده بهر خپل ظرفیت وکاروي.
ډېری افغانې ښځې چې نن په پردیو هېوادونو کې ژوند کوي، د ستونزو او کډوالۍ له ټولو سختیو سره سره هڅه کوي د افغانستان نوم په ښه توګه معرفي کړي. هغوی په روغتونونو کې د خلکو درملنه کوي، په پوهنتونونو کې تدریس کوي، په پارلمانونو کې د خلکو استازیتوب کوي، په رسنیو کې کار کوي او په علمي او ټولنیزو برخو کې لاسته راوړنې لري.
خو یوه مهمه پوښتنه دا ده: که افغانې ښځې په پردیو هېوادونو کې دومره کار او پرمختګ کولی شي، نو ولې په خپل وطن کې ورته همدا فرصت نه ورکول کېږي؟
د ښځو د حقونو کارپوهان وايي، د افغانستان راتلونکی یوازې هغه مهال پیاوړی کېدای شي چې د ټولنې له نیمایي نفوس څخه د هېواد د پرمختګ په بهیر کې استفاده وشي. د دوی په باور، د ښځو له زدهکړې او کار څخه مخنیوی یوازې د ښځو حق نه محدودوي، بلکې د افغانستان اقتصادي، علمي او ټولنیز پرمختګ هم ورو کوي.
افغانه ښځه د افغانستان د پرمختګ نیمه برخه ده؛ که هغې ته فرصت ورکړل شي، کولای شي د خپل هېواد د راتلونکي په جوړولو کې تر هغه ډېر رول ولوبوي چې تصور یې کېږي. افغانې ښځې یوازې د نورو هېوادونو لپاره د خدمت وړتیا نه لري؛ هغوی حق لري چې په خپل وطن کې هم زدهکړه وکړي، کار وکړي، تصمیم ونیسي او د افغانستان په جوړولو کې خپله ونډه ادا کړي.