د ملګرو ملتونو د ماشومانو صندوق (یونیسف) وايي، په افغانستان کې شاوخوا یو میلیون ماشومان له سختې خوارځواکۍ سره مخ دي او د خوړو کمښت د دوی روغتیا له جدي ګواښ سره مخ کړې ده.
د یونیسف د معلوماتو له مخې، د شدیدې خوارځواکۍ د ثبت شویو پېښو ۸۳ سلنه ماشومان له دوو کلونو کم عمر لري. د خوړو نشتوالی د ماشومانو دفاعي سیستم کمزوری کوي او هغوی د بېلابېلو ناروغیو پر وړاندې زیان منونکي کوي.
روغتیايي مرکزونه له ګڼې ګوڼې سره مخ دي
یونیسف وايي، د خوارځواکو ماشومانو د درملنې لپاره پر روغتیايي مرکزونو فشار زیات شوی دی. د افغانستان په ځینو جنوبي سیمو کې د روغتونونو د بسترونو د کمښت له امله د هر موجود بستر لپاره درې یا څلور سخت خوارځواکي ماشومان انتظار باسي.
د هغو ماشومانو شمېر چې د شدیدې خوارځواکۍ ترڅنګ د روغتیايي ستونزو له امله روغتونونو ته بستر شوي، د تېر کال د همدې مودې په پرتله شاوخوا یوه درېیمه برخه زیات شوی دی. د یونیسف په وینا، دغه شمېر د ۲۰۲۵ کال په جولای کې شاوخوا شپږ زره و، خو د ۲۰۲۶ کال تر جولای پورې اته زرو ته رسېدلی دی.
وچکالي او سېلابونه
د ماشومانو د خوارځواکۍ د زیاتېدو لاملونه بېلابېل دي. افغانستان په وروستیو کلونو کې له وچکالۍ سره مخ و، چې وروسته په ځینو سیمو کې سختو بارانونو او ناڅاپي سېلابونو خلکو ته زیانونه واړول.
یونیسف وايي، د هوا سخت بدلونونه، د سیمې بې ثباتي او د هېواد دننه د خلکو د اړتیاوو زیاتوالی د کورنیو پر اقتصادي وضعیت هم فشار راوړی دی.
د دغه بنسټ په وینا، له ۲۰۲۳ کال راهیسې افغانستان ته د څه باندې شپږ میلیونه کسانو بېرته ستنېدو هم د کار بازار او روغتیا، کور او نورو عامه خدمتونو ته اړتیاوې زیاتې کړې دي.
د خوړو د کمښت له امله ګڼې کورنۍ اړې شوې چې د خپلو ماشومانو د خوړو اندازه کمه کړي. په ځینو کورنیو کې د شپږو میاشتو ماشومانو لومړني خواړه یوازې ډوډۍ له چای یا له اوبو سره ګډ مستې وي.
د درملنې له لارې د ماشومانو ژوند ژغورل کېږي
یونیسف وايي، د شدیدې خوارځواکۍ لپاره د درملنې لارې شته او په وخت درملنه کولی شي د ماشومانو ژوند وژغوري.
د دغه بنسټ په وینا، د افغانستان په ختیځ کې د سګیدې په نوم یوه نهه میاشتنی ماشومه، چې له یوه سېلاب ځپلي لېرې کلي څخه روغتون ته رسول شوې وه، په شدیدې خوارځواکۍ اخته وه.
یونیسف وايي، نوموړې هغه مهال یوازې څلور کیلوګرامه وزن درلود او روغتیايي کارکوونکو یې د ژوندي پاتې کېدو په اړه اندېښنه لرله، خو له ځانګړې درملیزې شیدې تر ترلاسه کولو وروسته یې روغتیايي حالت باثباته شوی دی.
د مرستو کمښت
یونیسف وايي، د بشري مرستو د بودجې د کمېدو له امله سږ کال د هغو مرکزونو له ډلې له سلو ډېر مرکزونه تړل شوي چې د شدیدې خوارځواکۍ لرونکو ماشومانو درملنه یې کوله.
د دغه بنسټ د تغذیې پروګرام لپاره په ۲۰۲۶ کال کې ۱۸۰ میلیونه ډالرو ته اړتیا ده، خو تر اوسه یې یوازې ۲۲ سلنه بودجه ترلاسه کړې ده.
یونیسف ټینګار کوي چې د ماشومانو د سختې خوارځواکۍ تر کچې رسېدو مخکې باید د هغوی اړتیاوې تشخیص او درملنه یې پیل شي، ځکه د ستونزې په لومړیو پړاوونو کې مرسته هم د ماشومانو د ژوند د ژغورلو لپاره اغېزمنه ده او هم د سختې خوارځواکۍ د درملنې په پرتله لږ لګښت غواړي.