د کډوالو نړیواله ورځ هر کال د جون په ۲۰مه نېټه لمانځل کېږي. د همدې ورځې په مناسبت، په پاکستان کې د زدهکړو یوې افغانې محصلې کیسه وړاندې کېږي چې له سختو ورځو سره مخ شوه او بالاخره بېرته افغانستان ته واستول شوه.
د ۲۰۲۶ کال د مارچ یوه یخه ماښام و. د لاهور د یوه پوهنتون د لیلیې په درېیم پوړ کې، سمیعه په خپلې کوچنۍ خونې کې د کتابونو ترمنځ ناسته وه. د نړیوالو اړیکو د مضمون ازموینه رانږدې وه، خو که څه هم سترګې یې پر کتاب وې، ذهن یې بلې خوا ته تللی و.
هغې د افغانستان اوسېدونکې وه. د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته، په خپل هېواد کې د زدهکړو دوام ور ته ناشونی شوی و. د ډېرو هڅو، پورونو او قربانیو وروسته، مور او پلار یې پاکستان ته ولېږله، څو خپلې زدهکړې بشپړې کړي. سمیعه پوهېده چې دا فرصت یوازې یو تعلیمي سفر نه، بلکې د ژوند او خپلو هیلو ترمنځ یو پُل دی.
خو اوس له یوې نوې ستونزې سره مخامخ کېدونکې وه. د زدهکړو ویزه یې د پای ته رسېدو په حال کې وه او له څو میاشتو تېرېدو سره سره، د نوې ویزې منظوري نه وه راغلې. هر سهار به د پوهنتون دفتر ته تلله، د خپلې غوښتنې په اړه به یې پوښتنه کوله او هر ځل به ورته یو ځواب ورکول کېده: «لا هم انتظار وکړئ.»
انتظار د هغې د ژوند تر ټولو ستره ازموینه ګرځېدلې وه.
د لیلیې په دهلیزونو کې نور د پخوا په څېر خوښي نه تر سترګو کېده. افغان محصلان به په ورو غږ خبرې کولې، یو بل ته به یې خبرداری ورکاوه او د پولیسو د عملیاتو خبرونه به یې شریکول. د چا ملګری نیول شوی و، د چا خور بېرته افغانستان ته استول شوې وه او ځینې نور له څو اوونیو راهیسې د خپلې خونې له دروازې د وتلو جرئت نه درلود.
د سمیعې تر ټولو نږدې ملګرې نسرین هم له همدې وېرېدلو محصلانو څخه وه. یوه شپه په وارخطایۍ د سمیعې خونې ته راغله.
هغې په رپېدلي غږ وویل:
«نن پولیسو د لیلیې مخې ته پلټنې کولې.»
سمیعې وپوښتل:
«بیا څه وشول؟»
نسرین ځواب ورکړ:
«بازار ته ولاړه نه شوم، ټوله ورځ وږې پاتې شوم.»
سمیعه غلې شوه. هغې پوهېده چې دا یوازې د نسرین کیسه نه ده، بلکې د سلګونو افغان محصلانو حقیقت دی.
څو ورځې وروسته د سمیعې مور او پلار اسلاماباد ته راغلل. مور یې د جراحي عملیاتو لپاره راغلې وه. سمیعه خوشحاله وه چې له څو میاشتو وروسته به خپله مور وویني. له لیلیې ووتله او د مور او پلار د هوټل پر لور روانه شوه.
په لاره کې د پولیسو یوې پوستې ودروله.
یوه پولیس وویل:
«اسناد دې راوښیه.»
سمیعې د پوهنتون کارت او د ویزې د تمدید د غوښتنې رسید ورکړ.
پولیس په سړه لهجه وویل:
«ستا ویزه پای ته رسېدلې ده.»
سمیعې په زارۍ وویل:
«ما د نوې ویزې غوښتنه کړې ده.»
خو د هغې خبرې چا وانه ورېدې.
څو دقیقې وروسته، هغه د پولیسو په موټر کې ناسته وه.
کله چې بېرته کور ته ورسېده، د څو ورځو لپاره غلې پاتې شوه. د کړکۍ ترڅنګ به ناسته وه او لرې غرونو ته به یې کتل.
یوه ورځ یې پلار ورغی او ورته ویې ویل:
«لورې، هیله مه بایله.»
د سمیعې سترګې له اوښکو ډکې شوې.
هغې وویل:
«پلاره، ما څه ګناه کړې وه؟ ما خو یوازې زدهکړې کول غوښتل.»
پلار یې د دې پوښتنې لپاره هېڅ ځواب نه درلود.
میاشتې تېرې شوې. یوه ورځ د نسرین پیغام ورسېد. نسرین لا هم په پاکستان کې وه، خو د وېرې تر سیوري لاندې ژوند یې کاوه.
هغې لیکلي وو:
«موږ لا هم ازموینې ورکوو، خو هېڅوک نه پوهېږي چې سبا به څه پېښېږي.»
د شپې ناوخته، سمیعه خپلې زړې کتابچې ته ورغله. هغه کتابچه یې راوایسته چې پاکستان ته د رسېدو په لومړۍ ورځ یې پکې لیکلي وو:
«یوه ورځ به خپلې زدهکړې بشپړې کړم او خپل هېواد ته به خدمت وکړم.»
د دې جملې په لوستلو یې اوښکې روانې شوې. خو کتابچه یې بنده نه کړه.
په بل مخ یې ولیکل:
«لارې بندېدای شي، خو خوبونه نه.»
هماغه شېبه هغې احساس کړه چې زدهکړه یوازې د پوهنتون په ودانیو کې نه وي. د پوهې لټه د انسان په زړه کې ژوندۍ پاتې کېږي، که پولې وتړل شي، ویزې رد شي او یا هم نړۍ د هغه پر وړاندې خنډونه جوړ کړي.
سمیعه نه پوهېږي چې بیا به کله کوم پوهنتون ته لاره ومومي او که نه. نه پوهېږي چې خوبونه به یې کله رښتیا شي. خو یوه خبره یقیني ده: د هغې په زړه کې د هیلو رڼا لا هم ژوندۍ ده. او تر هغه چې دا رڼا بلېږي، هیله به یې هم نه مري.
دا راپور د افغانستان اینالسټس شبکې (AAN) له خوا خپور شوی، چې یوه خپلواکه او غیرانتفاعي څېړنیزه اداره ده.
