ليکوال : حميدالله بسيا
همګټي هېوادونه چې د مشترک المنافع هېوادونو يا (Commonwealth of Nations) په نامه هم يادېږي یوه نړیواله ټولنه ده چې د مختلفو هېوادونو ترمنځ د همکاریو، فرهنګي تبادلې، او سیاسي اړیکو د پیاوړتیا لپاره جوړه شوې ده. دا سازمان د ۵۳ غړو هیوادونو یوه پراخه ټولګه ده چې په نړۍ کې د مختلفو تاریخونو، کلتورونو او اقتصادي حالتونو سره په ګډه فعالیت کوي.
دوی د برتانوي امپراتورۍ د تاریخ یوه برخه ده او په اصطلاح له موزمبيق او کامرون هېوادونو ماسوا نور ټول هغه هېوادونه دي چې يو وخت پرې برتانيا راج کاوه . زموږ د افغانستان د شاوخوا هېوادونه لکه پاکستان، هند، بنګله دېش، نيپال سريلنکا څخه ان تر زمبابوې پورې یې ۵۶ هېوادونه غړيتوب لري چې په دې ډول دي:
بوتسوانا، کامرون، ګابون، ګامبیا، ګانا، کينيا، ایسواتيني (اسواتيني سلطنت)، ليسوتو، مالاوي، موريتس، موزمبیک، ناميبیا، نایجیریا، روانډا، سېشل، سيرا ليون، جنوبی افریقا، توګو، اوګانډا، ټانزانیا، زامبیا
بنګلادیش، برونای دارالسلام هند، مالیزیا، مالدیف، پاکستان، سینګاپور، سریلانکا، انټيګوا او باربودا، بهاماس، بارباډوس بليز، کاناډا، ډومنيکن جمهوريت ، ګرېنېډا، ګويانا، جاميکا، سينټ لوسيا، سینټ کټس او نيوس، سينټ ونسنټ او ګريناډينز، ټرينيډ او ټوباکو، قبرس، مالټا،برتانیآ، استراليآ، فيجي، کريباټي،نايرو، نوی زيلانډ، پاپوانيوګيني، ساموا، د سليمان ټاپوګان، ټونګا ، ټووالو او وانواټو هېوادونه دي.
ددې سازمان مشر د برتانيا پاچا (درېيم چارليس ) دی چې د ټولو ۵۶ هېوادونو تر منځ او ددې سازمان د يووالي سمبول یې ګڼي . د دې سازمان بنسټ په ۱۹۳۱ کې د وستمنستر د قانون له مخې کېښودل شو، چې له مخې یې د انګلستان د هندي شاهي حکومت لاندې هیوادونو ته خودمختاري ورکړل شوه. د دویمې نړیوالې جګړې وروسته، دغه سازمان زیات غړي ګډون وال شول او په تدريجي توګه یې د خپل غړیتوب شرایط بدل کړل، ترڅو د مختلفو هیوادونو لپاره د ګډون فرصتونه برابر کړي. مشترک المنافع د غړو هیوادونو کې په عموم کې د انګلیسي ژبې کارول عام دي، چې دا د همکاریو او اړیکو لپاره اسانتیاوې برابروي. همدارنګه، دغه هیوادونه د متنوع کلتورونو او دودونو درلودونکي دي، چې د فرهنګي تبادلې لپاره غوره فرصتونه برابروي.
د مشترک المنافع هیوادونه هڅه کوي چې د اقتصادي همکارۍ، تجارتي اړیکو، او پانګونې فرصتونو په موخه د نوو میکانیزمونو پراختیا ته کار وکړي. د اقتصادي ودې لپاره د ځوانانو روزنه او د نوښت په برخه کې همکاري د دې سازمان مهمه برخه ده.
ددې خلکو زامن او لمسیان او هېوادوال د تمدن او ژوند مستحق دي او د ښه ژوند د جوړولو لپاره بايد انګلستان شتمني بيرته دې هېوادونو ته ورکړي چې د کلونو په اوږدو کې یې ترې لوټلې دي.
د کامن ویلت مشرانو موافقه وکړه چې اوس د رغنده، صادقانه او درناوي ډکو خبرو اترو وخت دی چې موخه یې د مساوات پر بنسټ د ګډ راتلونکي جوړول دي.
د ګډې سرمشریزې په جریان کې، د برتانیا اوسني لومړي وزیر کیر سټارمر په کلکه د خپلو پلرونو د ګناه اعتراف کولو څخه انکار وکړ. کیر سټارمر سرمشریزې ته وویل : د پیسو مسله د هېوادونو له غړو سره په ګډه غونډه کې نه ده ياده شوې ، او انګلستان به هيچاته تاوان ورنکړي.
سرمشریزه کې پر پورتنيو موضوعاتو سربېره څو مهم نور موضوعات تر بحث لاندې ونیول شول. د دغو موضوعاتو په سر کې د اقلیم بدلون، اقتصادي ودې، او د بشري حقونو ساتنه شاملېدي. ګډونوالو هیوادونو له دې بحثونو څخه ګټه واخیسته ترڅو د نوو ستراتیژیو او پروژو لپاره بنسټونه جوړ کړي.
